Pytania i odpowiedzi

Codex Alimentarius (łac. "Kodeks Żywnościowy") jest zbiorem przyjętych w skali międzynarodowej norm, wytycznych i kodeksów postępowania w zakresie Żywności, opracowany przez Komisję Kodeksu Żywnościowego i jej komitety techniczne. Komisja Kodeksu Żywnościowego (Codex Alimentarius Commission - CAC) została utworzona w 1962 roku przez Organizację ds. Wyżywienia i Rolnictwa Narodów Zjednoczonych (Food and Agriculture Organization of the United Nations - FAO) oraz Światową Organizację Zdrowia (World Heath Organization - WHO). Celem Komisji Kodeksu Żywnościowego jest zapewnienie ochrony zdrowia konsumentów oraz uczciwych praktyk w handlu Żywnością. Kodeks finansowany jest bezpośrednio z budżetu FAO i WHO. W skład Komisji wchodzi 180 państw członkowskich oraz Wspólnota Europejska. W charakterze obserwatorów w pracach Komisji uczestniczy ponad 160 międzynarodowych organizacji pozarządowych reprezentujących konsumentów i przemysł.
Normy kodeksowe opracowywane są przez Komitety (ogólne i branżowe), tzw. ciała pomocnicze Komisji Kodeksu Żywnościowego, głównie w drodze konsensusu w oparciu o najlepsze dostępne analizy naukowe i techniczne. Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO jest jedynym tak szerokim forum międzynarodowym z zakresu bezpieczeństwa i jakości Żywności, które gromadzi naukowców, ekspertów technicznych, przedstawicieli rządowych, jak również reprezentantów międzynarodowych organizacji konsumenckich oraz przemysłu. Państwa członkowskie dokonują przeglądu i przedstawiają swoje opinie w sprawie norm kodeksowych i tekstów z nimi związanych w kilku etapach. W wielu krajach odbywają się publiczne spotkania w celu
omówienia komentarzy odnośnie propozycji tworzenia lub zmiany norm. Na spotkania te zapraszane są wszystkie zainteresowane strony. W Polsce w opiniowaniu projektów dokumentów kodeksowych uczestniczy ponad 50 organizacji rządowych i pozarządowych – szczegóły dostępne są w zakładce „Codex Alimentarius / Kodeks Żywnościowy” na stronie internetowej www.ijhars.gov.pl. Normy kodeksu są dobrowolne, ale wiele rządów przyjęło je w swoim prawodawstwie krajowym. Wszystkie normy Kodeksu są dostępne na stronie internetowej www.codexalimentarius.net. Na stronie tej są dostępne są również wszystkie informacje na temat Kodeksu i jego prac. Na stronie www.youtube.com/user/CodexAlim dostępny jest kanał prezentujący filmy
na temat prac Kodeksu.

Głównym motorem prac Kodeksu jest zasada, że konsumenci mają prawo oczekiwać, że żywność jest bezpieczna, dobrej jakości i nadająca się do spożycia. W związku z tym, ogromne znaczenie ma pochodzenie żywności i jej bezpieczeństwo w handlu międzynarodowym. Kodeks odgrywa tu ważną rolę, szczególnie dla mniej rozwiniętych krajów, którym brak niezbędnej infrastruktury, wiedzy fachowej i systemów zarządzania w celu wprowadzenia odpowiedniej kontroli bezpieczeństwa żywności.

Na wspólnym zgromadzeniu FAO i WHO w 1963 roku podjęto decyzję o utworzeniu Komisji Kodeksu Żywnościowego. Potrzeba zharmonizowania norm dotyczących żywności, aby lepiej chronić konsumentów i usunąć zbędne bariery handlowe, była jednak odczuwalna w społeczności międzynarodowej na długo przedtem. W Austrii, krajowe standardy żywności są wciąż zwane Codex Alimentarius Austriacus. Pomysł ich utworzenia na zasadzie dobrowolnej współpracy specjalistów z przemysłu spożywczego oraz ekspertów uniwersyteckich narodził się we Wiedniu w październiku 1891 roku. Na bazie austriackiej koncepcji podejmowano także próby opracowania norm europejskich - Codex Alimentarius Europeaus (1958 rok). Zachęcamy do poznania szczegółowej historii dostępnej na stronie: http://www.fao.org/docrep/v7700t/v7700t09.htm

Komisja Kodeksu Żywnościowego wybiera swojego przewodniczącego spośród delegatów krajowych na zgromadzeniu organizowanym w lipcu każdego roku. Przewodniczący pełni swoje obowiązki przez następny rok. Pracownicy sekretariatu Kodeksu są zatrudniani przez FAO i WHO. W Polsce za koordynację udziału polskich ekspertów w pracach kodeksowych odpowiada Punkt Kontaktowy Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO dla Polski zlokalizowany w Głównym Inspektoracie Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
W Polsce dla każdego z Komitetów Kodeksowych wyznaczona została instytucja wiodąca, będąca jednostką administracji publicznej, która ma decydujący wpływ na ostateczne stanowisko Polski odnośnie danego zagadnienia dyskutowanego na forum Kodeksu.
Instytucjami wiodącymi dla poszczególnych komitetów są:
1. Główny Inspektorat Sanitarny
2. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny
3. Instytut Żywności i Żywienia
4. MRiRW - Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii
5. MRiRW - Departament Rybołówstwa
6. MRiRW - Departament Rynków Rolnych
7. Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
8. Główny Inspektorat Weterynarii
9. Morski Instytut Rybacki (szczegółowy wykaz dostępny jest na stronie
www.ijhars.gov.pl).
Po szerokich konsultacjach w kraju zarówno z jednostkami administracji publicznej, jak i ośrodkami naukowo-badawczymi, organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami branżowymi, środowiskami akademickimi a także organizacjami konsumentów instytucja wiodąca w danym zakresie tematycznym opracowuje ostateczne stanowisko kraju. Zachęcamy do zapoznania się z obszernymi informacjami na temat Kodeksu Żywnościowego, prac Punktu Kontaktowego Komisji Kodeksu Żywnościowego dla Polski oraz wykazem polskich instytucji współpracujących w ramach Kodeksu na stronie internetowej www.ijhars.gov.pl (zakładka: Codex Alimentarius/ Kodeks Żywnościowy).

Wszystkie normy kodeksu są ogólnie dostępne na stronie internetowej Komisji Kodeksu Żywnościowego www.codexalimentarius.net. Publikacje w formie drukowanej i na płycie CD są dostępne na zasadzie zwrotu kosztów – szczegóły dotyczące możliwości zamówienia publikacji on-line są dostępne na wyżej wspomnianej stornie internetowej oraz stronie http://www.fao.org/icatalog/inter-e.htm. Ponadto, w Polsce Punkt Kontaktowy Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO (Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych) pomaga w uzyskaniu dokumentów kodeksowych. Prosimy o kierowanie zapytań na adres: kodeks@ijhars.gov.pl.

Teksty kodeksowe nie są obowiązkowe, mają charakter zaleceń i dobrych praktyk w zakresie produkcji bezpiecznej żywności o wysokiej jakości oraz uczciwych praktyk międzynarodowego obrotu żywnością. Mogą one jednak stanowić odniesienie dla Światowej Organizacji Handlu (World Trade Organization - WTO) w przypadku sporów dotyczących handlu międzynarodowego.
Rządy nie są zobligowane do wprowadzenia norm Kodeksu, chociaż poprzez wprowadzenie ustawodawstwa, które jest zgodne z Kodeksem następuje zmniejszenie ryzyka wystąpienia sporu między poszczególnymi państwami należącymi do WTO. Dane państwo może przyjąć swój własny poziom ochrony, np. normy krajowe mogą być zbliżone do kodeksowych lub całkowicie je pomijać. W przypadku sporów handlowych, państwo to musi uzasadnić przyjęty poziom ochrony przyczynami naukowymi, względami ochrony zdrowia lub innymi. W wielu krajach większość norm dotyczących żywności jest zgodna z normami Kodeksu.
Komisja Kodeksu Żywnościowego zatwierdza normy, wytyczne i kodeksy postępowania jako zalecenia dla jej państw członkowskich. Tylko administracje rządowe lub regionalne posiadają kompetencje do wdrożenia norm kodeksowych do systemu prawnego danego kraju. W Polsce, przykładem wdrożenia zaleceń Kodeksu Żywnościowego jest szczególne przywołanie w § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (DZ.U. z 2007 r. Nr 196, poz. 1425), w odniesieniu do kryteriów czystości, zalecanych przez Kodeks Żywnościowy. Tekst wymienionego rozporządzenia dostępny jest na stronie http://isip.sejm.gov.pl/.

Nie. Normy kodeksowe mają charakter zaleceń. Komisja Kodeksu Żywnościowego nie kontroluje ich wdrażania do prawodawstwa państw członkowskich. Natomiast wiele rządów wprowadza te normy widząc w tym korzyść dla swoich konsumentów, handlu i przetwórstwa. Odpowiedź znajduje się w załączniku poniżej.

Nie. Normy i wytyczne Kodeksu Żywnościowego nie są prawnie wiążące; także Komisja Kodeksu Żywnościowego nie może ich przekształcić w obowiązujące prawo. W niektórych mediach np. Internecie twierdzi się, że Kodeks Żywnościowy będzie prawnie
wiążący w pewnym terminie w przyszłości (np. od 31 grudnia 2009 r.). To nieprawda. Komisja Kodeksu Żywnościowego przyjmuje normy, wytyczne i kodeksy postępowania jako zalecenia dla jej państw członkowskich. Tylko administracje rządowe/regionalne posiadają kompetencje do wdrożenia norm kodeksowych do systemu prawnego danego kraju. W Polsce, przykładem wdrożenia zaleceń Kodeksu Żywnościowego jest szczególne przywołanie w § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (DZ.U. z 2007 r. Nr 196, poz. 1425) kryteriów czystości zalecanych przez Kodeks Żywnościowy. Tekst wymienionego rozporządzenia dostępny jest na stronie http://isip.sejm.gov.pl/. Teksty kodeksowe nie są obowiązkowe, ale są uznawane za międzynarodowe normy bezpieczeństwa żywności na potrzeby Porozumienia w Sprawie Stosowania Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych (Agreement on Sanitary and Phytosanitary Measures - SPS Agreement) w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO). Mogą one stanowić odniesienie dla WTO w przypadku sporów dotyczących handlu międzynarodowego. Porozumienie w Sprawie Stosowania Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych zostało podpisane w ramach Rundy Urugwajskiej (1986-1994) pod patronatem Układu Ogólnego
w sprawie Taryf Celnych i Handlu (General Agreement on Tariffs and Trade - GATT). W Porozumieniu SPS państwa członkowskie WTO uzgodniły działania służące ochronie życia i zdrowia ludzi, zwierząt oraz roślin odwołując się do norm ustanawianych na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO.

Nie jest to niczym uzasadnione. Zmiany w prawodawstwie są ciągłe a doniesienia związane z powynoszą datą mogą wiązać się z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety, zgodnie z którym, po 31 grudnia 2009 roku w skład produkowanych suplementów diety nie będą mogły wchodzić inne witaminy i sole mineralne niż wymienione w Załączniku nr 1, a mianowicie:

Należy podkreślić, że suplementy diety są środkami spożywczymi, których celem, zgodnie z definicją, zawartą w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225), jest uzupełnienie normalnej diety. Są one
skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny - pojedynczych lub złożonych, wprowadzanym do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie (np.: w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych), z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego. Wymienione Rozporządzenie Ministra Zdrowia w żaden sposób nie ogranicza produkcji suplementów diety, a jedynie porządkuje wymagania dotyczące tego rodzaju produktów w zakresie ich składu.  Obowiązujące rozporządzenie dotyczące składu oraz oznakowania suplementów diety, jak również przepisy wspólnotowe z zakresu bezpieczeństwa żywności, nie ustalają maksymalnych ilości witamin oraz składników mineralnych, które mogą być stosowane w suplementach diety. Wspomniane rozporządzenie wskazuje, że maksymalną ilość witamin i składników mineralnych obecnych w suplementach diety w dziennej, zalecanej przez producenta, porcji spożywanego suplementu diety ustala się, biorąc pod uwagę górne bezpieczne poziomy witamin i składników mineralnych zidentyfikowane na podstawie naukowej oceny ryzyka. Ustalenia te opierają się na ogólnie akceptowanych danych naukowych i uwzględniają spożycie witamin i składników mineralnych wynikające z diety oraz zalecane ich spożycie dla różnych grup konsumentów. Wprowadzenie w życie przepisów opisanego rozporządzenia, które określa kryteria czystości, bezpieczeństwa i oznakowania suplementów diety, może skutkować koniecznością dostosowania się do nowych wymagań przez niektórych producentów suplementów. Dla konsumentów natomiast wiąże się jedynie ze zwiększeniem ich bezpieczeństwa oraz z ograniczeniem możliwości wprowadzania w błąd. Zachęcamy do zapoznania się z pełnym tekstem wspomnianego Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety dostępnego na stronie http://isip.sejm.gov.pl/.

Na początku lat 90-tych, w ramach Komitetu Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO ds. Żywienia oraz Żywności Przeznaczonej do Specjalnych Celów żywieniowych (Codex Committee on Nutrition and Foods for Special Dietary Uses - CCNFSDU) rozpoczęto dyskusję w sprawie wytycznych dla witamin i suplementów diety. Komitet ten jest odpowiedzialny za badanie problemów żywieniowych określonych przez Komisję Kodeksu Żywnościowego - w razie potrzeby, za redagowanie wymagań w zakresie wartości odżywczej środków spożywczych oraz za rozwój norm, wytycznych lub tekstów związanych,
dotyczących żywności specjalnego przeznaczenia. Na 26 sesji CCNFSDU (Bonn, 1-5 listopada 2004 r.), Komitet zakończył prace w sprawie projektu wytycznych dotyczących witamin i mineralnych suplementów diety oraz przedłożył je do przyjęcia przez Komisję Kodeksu Żywnościowego (CAC). Wytyczne zostały przyjęte na 28 sesji CAC, która odbyła się w Rzymie w dniach 4-9 lipca 2005 r. Wytyczne te stosuje się tylko do suplementów diety, które sprzedawane są jako środki spożywcze i jako takie oferowane konsumentom. Wytyczne te dotyczą składu suplementów oraz bezpieczeństwa, czystości i biodostępności źródeł witamin i minerałów w nich zawartych. Wytyczne nie mają zastosowania do żywności specjalnego dietetycznego przeznaczenia, o których mowa w Ogólnej Normie Kodeksowej dotyczącej Znakowania i Oświadczeń dla Żywności Specjalnego Dietetycznego Przeznaczenia (Codex-Stan 146-1985) np.: żywności bezglutenowej, żywności przeznaczonej dla żywienia niemowląt i małych dzieci. Wytyczne te nie określają górnych limitów dla witamin i minerałów w suplementach. Zawierają natomiast kryteria dla ustanowienia maksymalnych ilości witamin i minerałów w dziennej dawce, zgodnie z zaleceniami producenta. Kryteria te określają, że maksymalna ilość powinna być ustanowiona na drodze naukowej oceny ryzyka, opartej na ogólnie przyjętych danych naukowych i przy uwzględnieniu, w razie potrzeby, równego stopnia wrażliwości poszczególnych grup konsumenckich.
Wytyczne dotyczą także pakowania i etykietowania suplementów. Zachęcamy do zapoznania się z pełnym tekstem tych wytycznych na stronie http://www.codexalimentarius.net/download/standards/10206/cxg_055e.pdf. 

Nie. W 2005 r. Komitet Komisji Kodeksu Żywnościowego ds. Żywienia oraz Żywności Przeznaczonej do Specjalnych Celów żywieniowych (CCNFSDU) opracował Wytyczne dotyczących witamin i mineralnych suplementów diety (CAC / GL 55-2005).
W wytycznych nie ma wymagania dotyczącego sprzedaży suplementów diety wyłącznie na recepty. Zachęcamy do zapoznania się z kodeksowymi wytycznymi dostępnymi na stronie: http://www.codexalimentarius.net/download/standards/10206/cxg_055e.pdf.

Nie. W 2005 r. Komitet Komisji Kodeksu Żywnościowego ds. Żywienia oraz Żywności Przeznaczonej do Specjalnych Celów Żywieniowych (CCNFSDU) opracował Wytyczne dotyczących witamin i mineralnych suplementów diety (CAC / GL 55-2005).
W wytycznych nie ma mowy o zakazie sprzedaży żadnych suplementów diety. Zachęcamy do zapoznania się z kodeksowymi wytycznymi dostępnymi na stronie: http://www.codexalimentarius.net/download/standards/10206/cxg_055e.pdf.
   

Nie. Codex Alimentarius/Kodeks jest zbiorem przyjętych żywnościowy w skali międzynarodowej norm, wytycznych i kodeksów postępowania w zakresie żywności, opracowanych przez Komisję Kodeksu Żywnościowego i jej komitety techniczne. Kodeks Żywnościowy dostępny jest w następujących językach: angielskim, francuskim, hiszpańskim, chińskim oraz arabskim. Normy i dokumenty kodeksowe nie są tłumaczone na język polski ze względu na ich ogromną ilość oraz na fakt, ąe są to dokumenty żywe, stale aktualizowane w świetle nowych osiągnięć naukowych. Nie należy również zapominać, Ŝe aŜ 181 państw członkowskich
Komisji Kodeksu Żywnościowego bierze udział w jej pracach i tłumaczenie dokumentów na każdy język jest praktycznie niewykonalne. Pełny wykaz aktualnych tekstów norm i dokumentów związanych tworzących Kodeks Żywnościowy dostępny jest na stronie: http://www.codexalimentarius.net/web/standard_list.do?lang=en

Nie. Dokumenty kodeksowe nie zawierają projektów zmian, których celem byłby zakaz uprawy warzyw lub ziół w przydomowych ogródkach. Pytania tego typu mają swoje źródło w postaci manipulacji angielskim terminem „nutrient”. Definicja „nutrient” zawarta w dokumencie General Principles for the Addition of Essential Nutrients to Foods dostępnym na stronie http://www.codexalimentarius.net//download/standards/299/CXG_009e.pdf brzmi następująco:

Nutrient means any substance normally consumed as a constituent of food:
(a) which provides energy; or
(b) which is needed for growth and development and maintenance of healthy life; or
(c) a deficit of which will cause characteristic bio-chemical or physiological changes to occur.

składnik odżywczy to każda substancja naturalnie występująca w żywności i spożywana, która:
- dostarcza energii lub
- jest niezbędna do wzrostu, rozwoju i funkcjonowania zdrowego organizmu lub
- której niedostatek może powodować specyficzne zmiany biochemiczne lub fizjologiczne.
Podsumowując - składniki odżywcze to białka, cukry i tłuszcze, ale także witaminy, makro- i mikroelementy naturalnie występujące w żywności. Jednakże termin „nutrient” jest wykorzystywany przez niektóre media jako synonim suplementu diety¹. W konsekwencji ograniczenia dotyczące składu i znakowania nakładane na suplementy diety są przedstawiane jako ograniczenia nakładane na składniki żywności, co jest całkowicie bezzasadne.

¹Produkty będące skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji
wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu
w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych
postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach
płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych,
z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego.

Nie. Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO nie zaleca technik związanych z napromieniowaniem żywności, tym bardziej ich nie nakazuje. Norma kodeksowa dotycząca usuwania mikroorganizmów chorobotwórczych w żywności z użyciem promieniowania określa jedynie maksymalne dopuszczalne dawki, co ma służyć zapewnieniu bezpieczeństwa żywności napromieniowanej i ochronie zdrowia konsumentów. Wymagania dotyczące napromieniania żywności promieniowaniem jonizującym są określone w rozdziale 5 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr. 171, poz. 1225) oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie napromieniania żywności promieniowaniem jonizującym (Dz. U. Nr 121, poz. 841). Przepisy te nie nakładają obowiązku napromieniania żywności, a na ich podstawie środki spożywcze mogą być poddawane napromienianiu wyłącznie na zasadzie dobrowolności w celu zmniejszenia liczby przypadków chorób spowodowanych spożyciem żywności przez niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych, zapobiegania psuciu się żywności przez opóźnienie lub powstrzymanie procesów rozkładu i przez niszczenie mikroorganizmów odpowiedzialnych za te procesy, przedłużenia okresu przydatności do spożycia przez hamowanie naturalnych procesów biologicznych związanych z dojrzewaniem lub kiełkowaniem oraz usunięcia organizmów szkodliwych dla zdrowia roślin lub dla żywności pochodzenia roślinnego. Napromienianie żywności jest dopuszczalne wyłącznie, jeżeli nie stanowi zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka, jest uzasadnione technologicznie, a żywność poddawana temu napromienianiu spełnia obowiązujące wymagania zdrowotne oraz nie zawiera substancji chemicznych służących do jej konserwacji lub stabilizacji. Wyżej wspomniane rozporządzenie Ministra Zdrowia zawiera wykaz środków spożywczych, które mogą być poddane napromienianiu promieniowaniem jonizującym oraz maksymalne dopuszczalne dawki tego promieniowania. Są to: ziemniaki, cebula, czosnek, pieczarki, przyprawy suche, pieczarki suszone oraz suszone warzywa. Na podstawie dostępnych w Głównym Inspektoracie Sanitarnym informacji można stwierdzić, że w Polsce stosowanie promieniowania jonizującego jako metody utrwalania żywności jest mało rozpowszechnione. Najczęściej napromieniane są przyprawy suche oraz pieczarki. Przepisy polskie w tym zakresie są zgodne z dyrektywami wspólnotowymi dotyczącymi napromieniania żywności. Należy pokreślić, że w chwili obecnej nie planuje się zmian tych przepisów. W związku
z powyższym, nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w tym zarzucie, że cała żywność będzie musiała być obowiązkowo napromieniana. Kodeks nie zaleca stosowania tych technik, regulacje prawne w tym zakresie należą do kompetencji danego kraju.

Nie. Normy Kodeksu Żywnościowego dotyczące pozostałości pestycydów w żywności określają maksymalne dopuszczalne limity tych pozostałości, absolutnie nie zawierają zalecenia ich stosowania. Przywołana na stronie www.codexalimentarius.net lista nazw pestycydów,  jest jedynie spisem 227 substancji, które stosuje się lub kiedykolwiek stosowało w rolnictwie i które mogą (ale nie muszą) wystąpić w żywności. Część z nich została wycofana z użycia. Dotychczasowym dorobkiem KKŻ FAO/WHO jest opracowanie ok. 3500 maksymalnych dopuszczalnych limitów pozostałości niektórych pestycydów spośród spisanych 227 substancji w ponad 300 artykułach spożywczych i rolnych.

Ustalenie maksymalnych dopuszczalnych limitów pozostałości ma na celu ochronę zdrowia konsumentów, a nie promowanie lub zalecanie stosowania pestycydów.

Nie. Normy kodeksowe dotyczące pozostałości pestycydów w żywności określają maksymalne dopuszczalne limity tych pozostałości, a nie zalecenie ich stosowania. Przywołana na stronie www.codexalimentarius.net lista nazw pestycydów, jest jedynie spisem substancji, które stosuje się lub kiedykolwiek stosowało w rolnictwie i które mogą (ale nie
muszą) wystąpić w żywności. Wymagania dotyczące najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów
zawarte są w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG (Dz. Urz. UE L 70, z 16.03.2005, str. 1) wraz z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie stosuje się do produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego lub ich części wymienionych w załączniku I, spożywanych w stanie świeżym, przetworzonym i/lub wchodzących w skład żywności, w której lub na powierzchni której mogą być obecne pozostałości pestycydów. Wymagania określone w ww. przepisach odnoszą się do środków spożywczych produkowanych i wprowadzanych do obrotu na terytorium Unii Europejskiej. Dotyczy to również środków spożywczych importowanych na terytorium Wspólnoty, w tym na terytorium Polski, z państw nie będących członkami UE. Przepisy powyższe nie przewidują możliwości dopuszczenia do obrotu żywności, która nie spełnia wymagań dotyczących najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów. Natomiast produkty spełniające powyższe wymagania mogą, zgodnie z prawem,
znajdować się w obrocie w całej Wspólnocie. W Polsce organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) prowadzą w ramach nadzoru bielącego, kontrolę zgodności żywności znajdującej się w obrocie m. in. z wymaganiami dotyczącymi najwyższych dopuszczalnych
poziomów pozostałości pestycydów. W przypadku stwierdzenia niezgodności z obowiązującymi przepisami organy PIS podejmują
działania zgodne ze swoimi kompetencjami np. zmierzające do wycofania produktu z obrotu, bądź nałożenia mandatu karnego na nieuczciwego przedsiębiorcę. Wymagania dotyczące żywności ekologicznej określone są w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającym rozporządzenie (EWG) nr 2092/91. Według tego rozporządzenia, stosowanie środków ochrony roślin, dodatków do żywności oraz dodatków pomocniczych w przetwórstwie w rolnictwie ekologicznym jest dopuszczalne w minimalnych niezbędnych ilościach tylko w przypadku gdy substancje te są dopuszczone do stosowania oraz znajdują się na zamkniętych wykazach stanowiących załączniki do rozporządzenia 889/2008. Każda z zawartych w wyżej wymienionych wykazach substancji była szczegółowo przebadana pod kątem możliwości ich zastąpienia innymi substancjami i ich stosowanie jest uznane jako niezbędne. Ponadto na stronie: http://www.fao.org/agriculture/crops/core-themes/theme/pests/pm/jmpr/jmpr-rep/en/ dostępne są raporty oraz oceny dot. pozostałości pestycydów w żywności (dane podane są chronologicznie i obejmują lata 1991-2008). 

Konwencja Sztokholmska dotyczy trwałych zanieczyszczeń organicznych (POPs – Persistent Organic Pollutants). Są to związki organiczne, które są odporne na degradację w środowisku naturalnym poprzez procesy chemiczne, biologiczne i fitolityczne. Ze względu na rozpuszczalność w tłuszczach odkładają się w tkankach ludzkich i zwierzęcych, kumulują się w łańcuchach pokarmowych, mają potencjalnie znaczący wpływ na zdrowie ludzkie i środowisko. Wiele spośród pierwszej generacji insektycydów chloroorganicznych, takich jak DDT odpowiada tej charakterystyce.
Konwencja Sztokholmska weszła w życie w dniu 17 maja 2004 r. Podpisało ją 151 krajów, a ratyfikowało do tej pory 127 z nich (w tym Polska w dniu 23 października 2008 r.).
Sygnatariusze Konwencji postanowili:
  - Zakazać produkcji 9 substancji chemicznych;
  - Ograniczyć stosowanie DDT do kontroli malarii oraz
  - Ograniczyć niezamierzoną produkcję dioksyn i furanów.
Zakaz stosowania substancji takich jak DDT, heptachloru lub aldryny, nie powoduje automatycznego usunięcia ich pozostałości ze środowiska, produktów rolnych, zwierząt lub żywności (ponieważ są one trwałe i nadal obecne ze względu na wcześniejsze stosowanie). W tej sytuacji, trwałość w środowisku jest bardzo ważnym czynnikiem. Nawet jeśli niektóre POPs są zakazane (i to od wielu lat), nadal występują w środowisku, w wyniku czego mogą występować jako pozostałości w żywności, dlatego Kodeks Żywnościowy zawiera wymagania odnośnie dopuszczalnych limitów ich pozostałości w żywności. Wiele POPs było używanych w przeszłości jako pestycydy, dlatego niektóre z nich były w przeszłości przedmiotem prac Komitetu Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO ds. Pozostałości Pestycydów. Istnieją dwa rodzaje maksymalnych limitów pozostałości, które Komisja może ustalić:
− MRL (maximum residue limit) – maksymalne limity pozostałości pestycydów aktualnie używanych w ochronie upraw;
− EMRL (extraneous maximum residue limits) – maksymalne limity pozostałości zewnętrznych (związków, które nie są już używane jako pestycydy, ale pozostają w środowisku w wyniku poprzedniego użytkowania).
Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO ustaliła bezpieczne maksymalne limity pozostałości zewnętrznych (EMRL) dla trwałych zanieczyszczeń organicznych ("zewnętrznych" tzn. takich pozostałości, które nie wynikają z bezpośredniego stosowania
tych substancji w ochronie roślin, ale pochodzą z różnych źródeł i występują w środowisku ze względu na wcześniejsze ich stosowanie). Na przyszłych sesjach Komitet Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO ds. Pozostałości Pestycydów (Codex Committee on Pesticide Residues - CCPR) rozważy dalsze działania w tej sprawie i ewentualnie podejmie decyzję, czy te EMRL są nadal potrzebne.

Nie. Kodeks nie reguluje kwestii leczenia zwierząt antybiotykami, bądź hormonami wzrostu, a tym bardziej nie nakazuje tego typu terapii. W normach dostępnych na stronie www.codexalimentrius.net określone są jedynie maksymalne poziomy pozostałości leków weterynaryjnych w żywności. Stosowanie hormonów w produkcji ekologicznej zgodnie z art. 14 rozporządzenia nr 834/2007 oraz art. 23 rozporządzenia nr 889/2008 jest dopuszczone wyłącznie indywidualnie w przypadku leczenia zwierzęcia. Stosowanie hormonów wzrostu jest zakazane. Antybiotyki mogą być podawane wyłącznie w przypadku, gdy homeopatyczne środki lecznicze nie są wystarczające do zwalczenia choroby zwierzęcia w stanie zagrożenia jego alopatycznymi¹  zwierzęta przechodzące kurację weterynaryjnymi życia, środkami są odizolowane od pozostałych zwierząt i produkty od nich uzyskane mogą być oznakowane jako ekologiczne po upływie okresu karencji, bądź konwersji. Art. 24 rozporządzenia nr 889/2008 stanowi, iż okres karencji jest dwukrotnie dłuższy, niż w przypadku produkcji konwencjonalnej.

¹ Alopatia jest to metoda leczenia przeciwna homeopatii, polegająca na stosowaniu środków wywołujących
w organizmie objawy przeciwne objawom danej choroby np. lek obniżający temperaturę ciała w przypadku
gorączki;

Nie. Od wielu lat na forum Komitetu Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO ds. Znakowania Żywności prowadzone są prace zmierzające do wypracowania zasad znakowania żywności otrzymywanej metodami biotechnologicznymi (GM). Komisja próbuje wypracować międzynarodowy konsensus w sprawie sposobu postępowania ze znakowaniem żywności modyfikowanej genetycznie, ale jest to trudne ze względu na przeciwstawne opinie dotyczące tego zagadnienia na świecie. Prace KKŻ FAO/WHO w tej kwestii są na etapie konsultacji i szerokich dyskusji. Jednak z faktu, że nie została opracowana norma określająca sposób znakowania żywności genetycznie modyfikowanej w żaden sposób nie wynika, że wedle Kodeksu Żywnościowego żywność GMO nie będzie musiała być oznakowana. W Polsce, podobnie jak w pozostałych krajach Unii Europejskiej, wymagania dotyczące
znakowania żywności genetycznie zmodyfikowanej (GM) są uregulowane dwoma, bardzo restrykcyjnymi, rozporządzeniami wspólnotowymi, tj.:
- rozporządzeniem nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy, oraz
- rozporządzeniem nr 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie możliwości śledzenia i znakowania organizmów genetycznie zmodyfikowanych oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów genetycznie zmodyfikowanych i zmieniające dyrektywę 2001/18/WE.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1829/2003, obowiązek znakowania dotyczy żywności zawierającej lub składającej się z genetycznie zmodyfikowanego organizmu (np. chleb z ziarnami soi GM, wafle z udziałem mąki kukurydzianej wyprodukowanej
z kukurydzy GM, wędlina z dodatkiem białka sojowego wyprodukowanego z soi GM) oraz żywności wyprodukowanej z GMO, ale go nie zawierającej (np. olej sojowy wyprodukowany z soi GM - olej zawiera tłuszcz pochodzący z nasion soi, ale nie zawiera DNA, czy cukier z buraka GM, który jest czystą sacharozą bez DNA). Z obowiązku znakowania zwolnione są produkty zawierające GMO na poziomie nieprzekraczającym 0,9% pod warunkiem, że obecność ta jest niezamierzona lub nieunikniona technicznie (w innym przypadku znakowanie jest obowiązkowe). Konieczność właściwego znakowania żywności GM (weryfikowanego także w ramach urzędowej kontroli żywności) zapewnia konsumentom możliwość świadomego wyboru między żywnością GM a jej konwencjonalnym odpowiednikiem. Rozporządzenie nr 1830/2003 wprowadza natomiast obowiązek przekazywania na każdym etapie dystrybucji żywności lub pasz GM informacji (najczęściej w dokumentacji handlowej) o tym, że produkty te są genetycznie zmodyfikowane. Dokumentacja dotycząca każdej transakcji handlowej produktów GM musi być przechowana przez przedsiębiorców przez okres pięciu lat. W żadnym wypadku nie jest planowane uchylenie ww. aktów prawnych.

W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej przez KKŻ FAO/WHO, Międzyrządowej Grupy Zadaniowej Ad. Hoc ds. Żywności Otrzymywanej Metodami Biotechnologicznymi, kierowanej przez Japonię. Dotychczas powstały 4 dokumenty, które stanowią podstawę dla prac Komisji Kodeksu Żywnościowego (KKŻ) w zakresie GMO. Mają one charakter wytycznych i zaleceń, nie stanowią norm. Kwestia znakowania żywności i składników żywności otrzymywanej technikami modyfikacji genetycznej od prawie 20 lat jest tematem dyskusji i konsultacji na forum KKŻ. Nie doprowadziły one jednak do wypracowania międzynarodowego konsensusu, co oznacza brak Kodeksowych regulacji czy norm w kwestii znakowania GMO.
Istniejące Kodeksowe dokumenty dotyczące GMO to:
  1. Zasady dot. analizy ryzyka żywności produkowanej z użyciem nowoczesnej biotechnologii (CAC/GL 44-2003);
  2. Wytyczne dot. przeprowadzania oceny bezpieczeństwa żywności wyprodukowanej z roślin o rekombinowanym DNA (CAC/GL 45-2003);
  3. Wytyczne dot. przeprowadzania oceny bezpieczeństwa żywności wyprodukowanej z użyciem mikroorganizmów o rekombinowanym DNA (CAC/GL 46-2003);
  4. Wytyczne dot. przeprowadzania oceny bezpieczeństwa żywności wyprodukowanej z organizmów zwierzęcych o rekombinowanym DNA (CAC/GL 68-2008).

Dotyczą one przede wszystkim uzgodnienia ram dla analizy ryzyka oraz bezpieczeństwa i aspektów żywieniowych nowej żywności (novel food)¹. Nie obejmują problemów społeczno-ekonomicznych, ochrony środowiska oraz kwestii moralnych. Nie dotyczą również pasz i karmionych nimi zwierząt. Kodeksowe Zasady Analizy Ryzyka, w szczególności jego oceny, do 2003 roku stosowane były przede wszystkim w odniesieniu do pojedynczych substancji dodatkowych, pozostałości pestycydów oraz chemicznych i mikrobiologicznych zanieczyszczeń. Nie były natomiast wykorzystywane wobec żywności jako całości. W rzeczywistości mało rodzajów żywności zostało naukowo ocenionych w sposób, który w pełni scharakteryzowałby wszystkie zagrożenia związane z ich spożywaniem. Co więcej wiele rodzajów żywności zawiera substancje, które potencjalnie mogłyby zostać uznane za groźne gdyby były przedmiotem klasycznych badań bezpieczeństwa, dlatego na forum Komisji Kodeksu Żywnościowego rozważa się wprowadzenie bardziej skoncentrowanego podejścia, traktującego żywność jako całość². Podejście to bazuje na zasadzie, że nowe odmiany roślin, zwierząt czy mikroorganizmów, w tym o zmodyfikowanym DNA, są oceniane w stosunku do tradycyjnego odpowiednika, mającego udokumentowaną historię bezpiecznego wykorzystania (biorąc pod uwagę zamierzone i niezamierzone efekty ich wykorzystania). Intencją jest wykrywanie nowych zagrożeń w porównywaniu do konwencjonalnego odpowiednika, a nie próba identyfikacji zagrożenia związanego z konkretnym rodzajem żywności. Podstawą jest ocena bezpieczeństwa nowej żywności dla zdrowia konsumenta, a w razie potrzeby poddanie jej procesowi zarządzania ryzykiem, zgodnie z zasadami analizy ryzyka.

Ogólna charakterystyka poszczególnych dokumentów

Ad. 1 Zasady dot. analizy ryzyka żywności produkowanej z użyciem nowoczesnej biotechnologii (CAC/GL 44-2003)

Ocena ryzyka obejmuje ocenę bezpieczeństwa, w celu określenia możliwości wystąpienia zagrożeń dla zdrowia konsumenta, a w przypadku ich powstania ma za zadanie zebranie informacji o charakterze i stopniu tych zagrożeń. Ocena bezpieczeństwa powinna polegać na porównywaniu nowej żywności z jej tradycyjnym odpowiednikiem, znajdowaniu
podobieństw i różnic. Ocena bezpieczeństwa żywności jako całości lub jej komponentów w stosunku do tradycyjnego odpowiednika powinna być dokonana biorąc pod uwagę zarówno zamierzone jak i niezamierzone skutki:
• w celu identyfikowania nowych lub alternatywnych zagrożeń,
• w celu identyfikacji zmian, istotnych dla zdrowia ludzkiego, w kwestii podstawowych składników odżywczych.

Ocena ryzyka powinna być dokonywana w oparciu o najnowszą wiedzę naukową i z wykorzystaniem najlepszych dostępnych technik analitycznych i statystycznych. Wykorzystane dane są otrzymywane z różnych źródeł: literatury naukowej, danych uzyskanych od producentów, ogólnych informacji technicznych, niezależnych naukowców, międzynarodowych instytucji, agencji regulacyjnych i innych zainteresowanych stron. Środki wykorzystane do zarządzania ryzykiem powinny być współmierne do możliwych zagrożeń w oparciu o wyniki oceny ryzyka, a w innych przypadkach (biorąc pod uwagę pozostałe zasadne czynniki) zgodne z ogólnymi decyzjami Komisji Kodeksu Żywnościowego jak i Kodeksowymi Roboczymi Zasadami Analizy Ryzyka. Należy uznać, że przez różne środki zarządzania ryzykiem można osiągnąć ten sam poziom ochrony. Istotnym jest, aby w procesie zarządzania ryzykiem, wziąć pod uwagę zidentyfikowane w analizie ryzyka niepewności i podjąć odpowiednie środki w celu zarządzania nimi. Do monitorowania po wprowadzeniu do obrotu mogą w szczególnych okolicznościach być zastosowane stosowne środki zarządzania ryzykiem. Celem monitoringu może być:
  • weryfikowanie wniosków dot. braku lub możliwości wystąpienia wpływu oraz potencjalnych skutków dla zdrowia konsumenta,
  • monitorowania zmian w poziomie składników odżywczych (u ludzi) związane z wprowadzeniem produktów spożywczych, które mają znacząco zmieniony skład odżywczy, w celu określenia ich wpływu na zdrowie człowieka.
Do ułatwienia wprowadzenia i egzekwowania zarządzania ryzykiem mogą być potrzebne specyficzne narzędzia (metody analityczne, materiały odniesienia oraz identyfikacje produktów) w celu usprawnienia usunięcia z rynku produktów stwarzających zagrożenie dla zdrowia konsumentów. Skuteczne informowanie o ryzyku jest niezbędne na każdym szczeblu oceny i zarządzania
ryzykiem i powinno przebiegać z uwzględnieniem wszystkich zainteresowanych stron: rządu, przedsiębiorców, środowisk akademickich, mediów i konsumentów. Komunikacja związana z ryzykiem powinna zawierać przejrzystą ocenę bezpieczeństwa i zarządzanie ryzykiem oraz przegląd procesów decyzyjnych. Informacje powinny być jawne i dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron (z poszanowaniem tajemnicy handlowej i przemysłowej), w szczególności dotyczy to sprawozdań z oceny bezpieczeństwa. Wspomniane wcześniej działania powinny przyczynić się do zwiększenia możliwości organów regulacyjnych (urzędów kontrolujących żywność) w szczególności krajów rozwijających się, w zakresie oceny, zarządzania i komunikowania ryzyk, w szczególności w zakresie żywności produkowanej z wykorzystaniem nowoczesnej biotechnologii, a także do interpretacji szacunków dokonanych przez inne władze, uznawane organizacje eksperckie, włączając w to dostęp do technologii analitycznej.

Ad. 2 Wytyczne dot. przeprowadzania oceny bezpieczeństwa żywności wyprodukowanej z roślin o rekombinowanym DNA (CAC/GL 45-2003)

Wytyczne dotyczą wartości odżywczych i bezpieczeństwa żywności mającej w składzie lub pochodzącej z roślin, które mają historię bezpiecznego wykorzystywania jako żywność, a które jednocześnie zostały zmodyfikowane z użyciem nowoczesnych biotechnologii w celu uzyskania nowych lub zmienionych cech. Przy ocenie bezpieczeństwa żywności pochodzącej z roślin o rekombinowanym DNA wykorzystuje się wielostopniowy proces zawierający następujące etapy: 
  a) opis rośliny o rekombinowanym DNA,

  b) opis rośliny wykorzystanej do modyfikacji (organizm-biorca) i historii jej wykorzystania jako żywności, 

c) opis organizmu-dawcy,
d) opis modyfikacji genetycznej,
e) charakterystyka modyfikacji genetycznej,
f) ocena ryzyka uwzględniająca:
• możliwe działania toksyczne,
• możliwość spowodowania alergii,
• skład i analizę kluczowych komponentów,
• poziomy metabolitów³,
• skutki przetwarzania żywności⁴,
• modyfikację składu odżywczego.
Celem oceny jest określenie czy nowa żywność jest bezpieczna w takim samym stopniu jak żywność konwencjonalna, uwzględniając dietetyczny wpływ jakichkolwiek zmian w składzie i wartości odżywczej. Powinna być dokonywana w oparciu o nowe informacje naukowe, które poddają w wątpliwość pierwotne oceny bezpieczeństwa.

Ad. 3 Wytyczne dot. przeprowadzania oceny bezpieczeństwa żywności wyprodukowanej z użyciem mikroorganizmów o rekombinowanym DNA (CAC/GL 46-2003)

Wytyczne te dotyczą żywieniowych aspektów i bezpieczeństwa wykorzystywania mikroorganizmów (bakterie, drożdże, grzyby nitkowe) o rekombinowanym DNA w produkcji żywności. Modyfikowane mikroorganizmy wytwarzane są zazwyczaj ze szczepów
o udokumentowanej historii i uzasadnieniu (celowości) ich wykorzystywania w produkcji żywności. W przypadku gdy nie posiadamy tych informacji, należy je ustalić. Dokument nie reguluje kwestii związanych z:
• bezpieczeństwem stosowania mikroorganizmów w rolnictwie,
• ryzykiem związanym z ochroną środowiska (uwolnienie się mikroorganizmów
o rekombinowanym DNA stosowanych w produkcji żywności),
  • bezpieczeństwem substancji produkowanych przez mikroorganizmy, które stosowane są jako dodatki albo środki pomocnicze, w tym enzymy stosowane w produkcji żywności,
• specyficznymi korzyściami zdrowotnymi lub efektami probiotycznymi,
  • bezpieczeństwem pracowników zajmujących się produkcją żywności z wykorzystaniem mikroorganizmów z rekombinowanym DNA.
Ocena bezpieczeństwa wykorzystania mikroorganizmów o rekombinowanym DNA powinna opierać się na porównaniu nowego mikroorganizmu z jego konwencjonalnym, tradycyjnym odpowiednikiem. Podejście to powinno brać pod uwagę zarówno zamierzone jak i niezamierzone skutki oraz obejmować metody identyfikacji i wykrywania niezamierzonych
skutków i procedur w celu oceny ich biologicznego znaczenia i potencjalnego wpływu na bezpieczeństwo żywności.
Przy ocenie bezpieczeństwa żywności produkowanej z użyciem mikroorganizmów o rekombinowanym DNA wykorzystuje się wielostopniowy proces zawierający następujące etapy:
  a) opis szczepów mikroorganizmów o rekombinowanym DNA,

   b) opis szczepów wykorzystanych do modyfikacji (organizm-biorca) i historii ich wykorzystania jako żywności,
c) opis organizmu-dawcy,
d) opis modyfikacji genetycznej,
e) charakterystyka modyfikacji genetycznej,
f) ocena ryzyka uwzględniająca:
• ocenę potencjalnej toksyczności i innych cech związanych z czynnikami
chorobotwórczymi,
• skład i analizę kluczowych komponentów,
• ocenę poziomów metabolitów,
• ocenę skutków immunologicznych,
  • ocenę korzyści i zapotrzebowania na mikroorganizmy w przewodzie pokarmowym człowieka,
• antybiotyki i transfer genów⁵,
• modyfikację składu odżywczego.
W niektórych przypadkach może być potrzebne wygenerowanie dodatkowych informacji
i danych unikalnych dla konkretnych mikroorganizmów.
Eksperymenty prowadzone w celu szacowania ryzyka i bezpieczeństwa żywności powinny
być wykonywane z wykorzystaniem solidnych podstaw naukowych i dobrej praktyki
laboratoryjnej. Pierwotne dane powinny być udostępniane organom regulacyjnym na żądanie.
Zadaniem eksperymentów jest ocena bezpieczeństwa, przy wykorzystaniu najnowszej wiedzy
naukowej, w celu gwarancji, że dana żywność nie jest szkodliwa.

Ad. 4 Wytyczne dot. przeprowadzania oceny bezpieczeństwa żywności wyprodukowanej z organizmów zwierzęcych o rekombinowanym DNA (CAC/GL 68-2008)

Wytyczne dotyczą żywieniowych aspektów i bezpieczeństwa wykorzystania produktów
pochodzących z organizmów zwierzęcych, które mają udokumentowaną historię
wykorzystania jako żywność i jednocześnie zostały zmodyfikowane w celu uzyskania
nowych lub zmienionych cech. Dokument nie reguluje kwestii:
• dobrostanu zwierząt,
• ryzyka związanego z ochroną środowiska (uwolnienie się organizmów zwierzęcych
o rekombinowanym DNA stosowanych w produkcji żywności),
  • ryzyka wykorzystania organizmów zwierzęcych o rekombinowanym DNA jako paszy lub ryzykiem karmienia zwierząt paszą pochodzącą z organizmów
o rekombinowanym DNA.
Zaleca się, aby w ocenie bezpieczeństwa żywności produkowanej z organizmów zwierzęcych
o rekombinowanym DNA, uwzględniać wszystkie poniższe informacje:
• natura budowy rekombinowanego DNA i jego produktów, jeśli takie istnieją,
• stan zdrowia zwierzęcia o rekombinowanym DNA,
  • skład żywności wyprodukowanej z organizmów zwierzęcych o rekombinowanym DNA, w tym kluczowych składników odżywczych.
Przy ocenie bezpieczeństwa żywności produkowanej z organizmów zwierzęcych o rekombinowanym DNA wykorzystuje się wielostopniowy proces zawierający następujące etapy:
a) ogólny opis zwierzęcia o rekombinowanym DNA,
b) opis organizmu-odbiorcy przed modyfikacja i sposób wykorzystania zwierzęcia jako
żywność lub produkt do produkcji żywności,
c) opis organizmu-dawcy lub innego źródła rekombinowanego DNA,
d) opis modyfikacji genetycznej,
e) opis użytych metod modyfikacji,
f) charakterystyka modyfikacji genetycznej,
g) ocena ryzyka uwzględniająca:
• stan zdrowia zwierzęcia o rekombinowanym DNA,
• wdrażaną substancję,
• kompozycję kluczowych składników odżywczych,
• zamierzone zmiany odżywcze,
• przechowywanie i przetwarzanie.
   

¹ Termin novel food obejmuje żywność i jej składniki, które nie były wcześniej wykorzystywane w żywieniu ludzi (np. żywność lub jej składniki zawierająca lub składająca się z organizmów zmodyfikowanych genetycznie).

² Bezpieczeństwo żywności należy rozpatrywać nie tylko pod kątem potencjalnej szkodliwości niektórych jej składników np. zanieczyszczeń, wymagane jest poddanie ocenie skutków zdrowotnych spożywania danego typu żywności. 

 ³ Metabolity to związki organiczne i nieorganiczne produkowane lub zużywane przez organizm w procesach metabolicznych. Niektóre rośliny mogą być zmodyfikowane genetycznie w sposób, który może doprowadzić do powstania nowych lub zmienionych poziomów metabolitów w żywności. Należy wziąć po uwagę możliwość akumulacji metabolitów w żywności, które mogłyby wpłynąć negatywnie na zdrowie konsumenta. 

⁴ Należy uwzględnić możliwe dla zdrowia konsumenta skutki przetwarzania, także przygotowywania w domu, żywności genetycznie zmodyfikowanej np. zmiany wartości odżywczej czy powstawanie toksyn. 

⁵ Konieczność oceny możliwości i skutków mieszania się, wymiany materiału genetycznego mikroflory jelitowej człowieka z materiałem genetycznym mikroorganizmów o rekombinowanym DNA.

Nie. Kodeks ustanowił bezpieczne limity pozostałości dla poszczególnych zanieczyszczeń w żywności, a także wytyczne postępowania określone dla producentów w celu zapobiegania i ograniczenia tych zanieczyszczeń. Celem Kodeksu jest naukowe ustalenie, jaki poziom jest bezpieczny i jak zredukować te zanieczyszczenia. Aby uzyskać więcej informacji na temat toczących się prac nad aflatoksynami proponujemy zapoznać się z raportami Komitetu Komisji Kodeksu Żywnościowego ds. Zanieczyszczeń żywności (CCCF) oraz ogólnymi normami kodeksowymi dotyczącymi zanieczyszczeń żywności, dostępnymi na stronie www.codexalimentarius.net.

Atrazyna jest to związek chemiczny stosowany jako herbicyd do zwalczania chwastów w uprawie kukurydzy. Związek ten jest podejrzewany o działanie rakotwórcze. Zgodnie z Decyzją Komisji Europejskiej z dnia 10 marca 2004 r. dotyczącą niewłączenia
atrazyny do załącznika I do dyrektywy Rady 91/414/EWG oraz cofnięcia zezwoleń na środki ochrony roślin zawierające tę substancję czynną (2004/248/WE), stosowanie atrazyny w środkach ochrony roślin na terenie Wspólnoty Europejskiej jest zabronione.
Komisja Kodeksu Żywnościowego nie opracowała norm, wytycznych ani nie ustaliła maksymalnych dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń (MRL) atrazyną w żywności i paszach. W związku z powyższym twierdzenia, że dokumenty kodeksowe dotyczące atrazyny mogą być podstawą ewentualnych roszczeń eksporterów na forum WTO są całkowicie bezzasadne.

Wiele organizacji pozarządowych reprezentujących konsumentów, środowiska akademickie, przemysł itp., może brać udział i wyrażać swoje poglądy w ramach prac nad normami kodeksowymi. Jednak ostateczna decyzja podejmowana jest przez delegacje rządowe. Delegaci są nominowani przez rządy poszczególnych państw – członków Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO, która jest międzyrządową organizacją działającą w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Kodeks jest finansowany przez rządy państw członkowskich FAO i WHO. Ich wkład przekazywany jest za pośrednictwem wpłat dla FAO i WHO lub np. w formie organizacji posiedzenia Komitetu Kodeksowego w danym kraju. Pośrednio, poprzez system podatkowy, tak jak każdy podatnik, także przemysł, finansuje działania Kodeksu. W Polsce dla każdego z Komitetów Kodeksowych wyznaczona została instytucja wiodąca, będąca jednostką administracji publicznej, która ma decydujący wpływ na ostateczne stanowisko Polski odnośnie danego zagadnienia dyskutowanego na forum Kodeksu. Instytucjami wiodącymi dla poszczególnych komitetów są:
1. Główny Inspektorat Sanitarny
2. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny
3. Instytut Żywności i Żywienia
4. Minerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi - Departament Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii
5. Minerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Departament Rybołówstwa
6. Minerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi - Departament Rynków Rolnych
7. Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych

8. Główny Inspektorat Weterynarii
9. Morski Instytut Rybacki.

Po szerokich konsultacjach w kraju zarówno z jednostkami administracji publicznej, jak i ośrodkami naukowo-badawczymi, organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami branżowymi, środowiskami akademickimi, a także organizacjami  konsumentów, instytucja wiodąca w danym zakresie tematycznym opracowuje ostateczne stanowisko kraju.

L.p. Nazwa Skrót
[1] 49th Parallel Biotechnology Consortium 49P
[2] AOAC International AOAC International
[3] ASEAN Vegetable Oils Club AVOC
[4] American Oil Chemists' Society AOCS
[5] Arab Federation for Consumers AFC
[6] Asociacion Latinoamericana y del Caribe de Ciencia y ALACCTA
Tecnologia de Alimentos (Latin American and Caribbean
Food Science and Technology Association)
[7] Asociación Latinoamericana de Avicultura ALA
[8] Association des Amidonniers et Féculiers AAF
[9] Association des industries des aliments diététiques de IDACE
l'Union européenne
[10] Association des industries des glaces alimentaires de la EUROGLACES
CEE
[11] Association européenne pour le droit de l'alimentation AEDA/EFLA
[12] Association internationale des industries de bouillons et AIIBP/FAIBP
potages(AIIBP) Federation des Associations de
L'industrie des Bouillons et Potages de la CEE (FAIBP)
[13] Association internationale pour le développement des AIDGUM
gommes naturelles
[14] Association of American Feed Control Officials AAFCO
[15] Association of European Coeliac Societies AOECS
[16] Association of Manufacturers and Formulators of AMFEP
Enzyme Products
[17] Association of the European Self-Medication Industry AESGP
[18] BIOPOLYMER International BIOPOLYMER
[19] Biotechnology Industry Organization BIO
[20] Bureau Européen des Unions de Consommateurs BEUC
[21] Centre de liaison des industries transformatrices de CLITRAVI
viandes de l'UE
[22] Chambre de commerce internationale ICC
[23] Comisión Panamericana de Normas Técnicas COPANT
[24] Comité Européen de Normalisation CEN
[25] Comité de liaison de l'agrumiculture méditerranéenne CLAM
[26] Comité des fabricants d'acide glutamique de l'UE COFAG
[27] Comité du commerce des céréales, aliments du bétail, COCERAL
oléagineux, huiles et graisses et agrofournitures de
l'Union Européenne
[28] Comité européen des fabricants de sucre CEFS
[29] Commission Intersyndicale des Déshydrateurs Européens CIDE
[30] Confédération des industries agro-alimentaires de l'UE CIAA
[31] Confédération internationale du commerce et des CICILS
industries des légumes secs
[32] Conseil européen de l'industrie chimique CEFIC
[33] Consumers International CI
[34] Council for Responsible Nutrition CRN
[35] Crop Life International GCPF
[36] EAN International EAN
[37] EURACHEM EURACHEM
[38] Enzyme Technical Association ETA
[39] Euro Commerce EUROCOMMERCE
[40] Europe-Africa-Caribbean-Pacific Liaison Committee for COLEACP
the Promotion of Tropical Fruits, Off-Season Vegetables,
Flowers, Ornamental Plants and Spices
[41] European Animal Protein Association EAPA
[42] European Association for Bioindustries EUROPABIO
[43] European Association of Communications Agencies EACA
[44] European Cocoa Association ECA
[45] European Dairy Association EDA
[46] European Fat Processors and Renderers Association EFPRA
[47] European Federation of Associations of Health Product EHPM
Manufacturers
[48] European Feed Manufacturers' Federation FEFAC
[49] European Flavour and Fragrance Association EFFA
[50] European Food Emulsifier Manufacturers' Association EFEMA
[51] European Heart Network EHN
[52] European Natural Soyfoods Manufacturers Association ENSA
[53] European Network of Childbirth Associations ENCA
[54] European Salt Producers' Association ESPA (EuSalt)
[55] European Society for Paediatric Gastroenterology ESPGHAN
Hepatology and Nutrition
[56] European Vegetable Protein Federation EUVEPRO
[57] European Wax Federation EWF
[58] Federación Panamericana de Lechería FEPALE
[59] Federation of European Food Additives, Food Enzymes ELC
and Food Cultures Industries
[60] Federation of Oils, Seeds and Fats Associations FOSFA International
International
[61] Fédération de l'industrie de l'huilerie de la CE FEDIOL
[62] Fédération internationale des associations d'apiculture APIMONDIA
[63] Fédération internationale des producteurs agricoles IFAP
[64] Fédération internationale des vins et spiritueux FIVS
[65] Global Alliance for Improved Nutrition GAIN
[66] Grain and Feed Trade Association GAFTA
[67] Greenpeace International GREENPEACE
[68] Groupement des Associations Meunières des Pays de GAM
l'UE
[69] Groupement international des Sources d'Eaux Naturelles GISENEC/EFBW
et d'Eaux Conditionées
[70] Honey International Packers Association HIPA
[71] Industry Council for Development ICD
[72] Institut européen des industries de la gomme de caroube INEC
[73] Institute of Food Technologists IFT
[74] International Accreditation Forum IAF
[75] International Alliance of Dietary/Food Supplement IADSA
Associations
[76] International Aluminium Institute IAI
[77] International Association for Cereal Science and IACST
Technology
[78] International Association of Consumer Food IACFO
Organizations
[79] International Association of Fish Inspectors IAFI
[80] International Baby Food Action Network IBFAN
[81] International Bottled Water Association IBWA
[82] International Centre for Trade and Sustainable ICTSD
Development
[83] International Chewing Gum Association (ICGA) ICGA
[84] International Commission for Uniform Methods of Sugar ICUMSA
Analysis
[85] International Commission on Microbiological ICMSF
Specifications for Foods
[86] International Confectionery Association ICA/IOCCC
[87] International Cooperative Alliance ICA
[88] International Council of Beverages Associations ICBA
[89] International Council of Grocery Manufacturers ICGMA
Associations
[90] International Dairy Federation IDF/FIL
[91] International Diabetes Federation IDF/FID
[92] International Egg Commission IEC
[93] International Federation for Animal Health IFAH
[94] International Federation of Fruit Juice Producers IFU
[95] International Federation of Margarine Associations IFMA
[96] International Federation of Organic Agriculture IFOAM
Movements
[97] International Feed Industry Federation IFIF
[98] International Food Additives Council IFAC
[99] International Frozen Foods Association IFFA
[100] International Glutamate Technical Committee IGTC
[101] International Hydrolyzed Protein Council IHPC
[102] International Lactation Consultant Association ILCA
[103] International Life Sciences Institute ILSI
[104] International Nut and Dried Fruit Council Foundation INC
[105] International Organization for Standardization ISO
[106] International Organization of Spice Trade Associations IOSTA
[107] International Organization of the Flavour Industry IOFI
[108] International Pectin Producers' Association IPPA
[109] International Probiotics Association IPA
[110] International Seed Federation ISF
[111] International Society of Citriculture ISC
[112] International Special Dietary Foods Industries ISDI
[113] International Sweeteners Association ISA
[114] International Union of Food Science and Technology IUFOST
[115] International Union of Microbiological Societies IUMS
[116] International Union of Nutritional Sciences IUNS
[117] International Union of Pure and Applied Chemistry IUPAC
[118] International Wheat Gluten Association IWGA
[119] National Health Federation NHF
[120] Natural Food Colours Association NATCOL
[121] Nordic Committee on Food Analysis NMKL
[122] Organisation des fabricants de produits cellulosiques OFCA
alimentaires
[123] Organisation européenne des industries transformatrices OEITFL
de fruits et légumes
[124] Pesticides Action Network PAN
[125] The International Federation of Environmental Health IFEH
[126] Transfrigoroute International TI
[127] Union européenne du commerce du bétail et de la viande UECBV
[128] Working Group on Prolamin Analysis and Toxicity WGPAT
[129] World Association for Animal Production WAAP
[130] MARINALG
World Association of Seaweed Processors
International
[131] World Federation of Advertisers WFA
[132] World Medical Association WMA
[133] World Processing Tomato Council WPTC
[134] World Renderers Organization WRO
[135] World Self-Medication Industry WSMI
[136] World Sugar Research Organization WSRO
[137] World Veterinary Association WVA

Kodeks opiera swoje normy na najbardziej aktualnych osiągnięciach naukowych, ale wiemy również, że nauka ciągle rozwija się i decyzje raz podjęte muszą być w związku z tym rewidowane. Takie właśnie są procedury kodeksowe - oferują forum międzynarodowe, na którym razem i wspólnie podejmowane są decyzje, a także wspólnie brana jest za nie odpowiedzialność. Opracowanie normy kodeksowej jest długim i starannym procesem, w którym analizuje się i wdraża zebrane opinie. W przypadkach budzących wątpliwości Kodeks nie opracuje danej normy. Zwłaszcza gdy poszczególni członkowie wyrażają bardzo odmienne opinie (np. znakowanie GMO).

Oficjalna strona dotycząca Codex Alimentarius i prac Komisji Kodeksu śywnościowego:
http://www.codexalimentarius.net
Międzynarodowy Portal dot. Bezpieczeństwa śywności oraz Zdrowia Zwierząt i Roślin:
http://www.ipfsaph.org
Akty prawne Unii Europejskiej: http://eur-lex.europa.eu
Światowa Organizacja Zdrowia: http://www.who.int
Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw WyŜywienia i Rolnictwa: http://www.fao.org
Światowa Organizacja Handlu: http://www.wto.org
Sejm Rzeczpospolitej Polskiej (ustawodawstwo krajowe, bieŜące prace Sejmu):
http://www.sejm.gov.pl
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy zakład Higieny:
http://www.pzh.gov.pl
Główny Inspektorat Sanitarny: http://www.gis.gov.pl
Główny Inspektorat Weterynarii: http://www.wetgiw.gov.pl
Instytut śywności i śywienia: http://www.izz.waw.pl
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi: http://www.minrol.gov.pl
Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy:
http://www.piwet.pulawy.pl