Owoce i warzywa

Wymagania jakościowe dotyczące świeżych owoców i warzyw

W Unii Europejskiej rynek świeżych owoców i warzyw objęty jest zasadami wspólnej organizacji rynków rolnych. Wykaz produktów objętych wspólną organizacją zawarty jest w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007.

Od dnia 1 lipca 2009 roku na mocy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1580/2007 (zmienionego ostatnio przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1221/2008) obowiązuje 10 szczegółowych norm handlowych dla wybranych gatunków świeżych owoców i warzyw oraz norma ogólna dla pozostałych gatunków.

Zgodnie z przepisami dotyczącymi organizacji rynku świeżych owoców i warzyw, za jakość towaru odpowiada handlowiec.

„Handlowcem” – jest każda osoba fizyczna lub prawna, posiadająca owoce i warzywa objęte normami handlowymi, w celu ich prezentowania lub wystawiania na sprzedaż, sprzedaży lub jakiejkolwiek innej formy obrotu. Ponadto prowadząca którąkolwiek z niżej wymienionych działalności w odniesieniu do owoców i warzyw objętych normami handlowymi:

• sprzedaż na odległość za pośrednictwem Internetu lub w inny sposób,
• działalność tego rodzaju prowadzoną przez osobę fizyczną lub prawną na własny rachunek lub w imieniu osoby trzeciej,
• działalność tego rodzaju prowadzoną we Wspólnocie, poprzez wywóz do krajów trzecich lub przywóz z krajów trzecich.

Szczegółowe normy handlowe

Określono dla następujących gatunków świeżych owoców i warzyw:

• jabłka, owoce cytrusowe, owoce kiwi, winogrona stołowe, brzoskwinie i nektaryny, gruszki, truskawki,
• sałata, w tym endywia o liściach kędzierzawych i endywia o liściach szerokich, papryka słodka, pomidory.

Ogólna norma handlowa

• obejmuje wszystkie gatunki sektora owoców i warzyw nieobjęte szczegółowymi normami handlowymi.

Jeżeli handlowiec świeżych owoców i warzyw objętych wymaganiami ogólnej normy handlowej, jest w stanie wykazać ich zgodność z jakąkolwiek obowiązującą normą przyjętą przez Europejską Komisję Gospodarczą Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG/ONZ), wspomniane owoce i warzywa mogą wówczas zostać uznane za zgodne z ogólną normą handlową.

Przepisy Unii Europejskiej na rynku owoców i warzyw

• Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych („rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku”) (Dz. Urz. L 299z16.11.2007, str. 1—149 – z późn. zm.),
• Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1580/2007 z dnia 21 grudnia 2007 r. ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzeń Rady (WE) nr 2200/96, nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 w sektorze owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 350 z 31.12.2007, str. 1 – 57– z późn. zm.),
• Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1221/2008 z dnia 5 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1580/2007 ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzeń Rady (WE) nr 2200/96, (WE) nr 2201/96 i (WE) nr 1182/2007 (Dz. U. L 336 z 13.12.2008, str. 1—80),
• Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 771/2009 z dnia 25 sierpnia 2009 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1580/2007 w zakresie norm handlowych dotyczących sektora owoców i warzyw (Dz.U. L 223 z 26.8.2009, str. 3—19).

Przepisy krajowe na rynku owoców i warzyw

• Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 roku o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu oraz rynku suszu paszowego (Dz. U. 2008 r. Nr 11, poz. 70 – z późn. zm.),
• Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 czerwca 2005 roku w sprawie przypadków zwolnienia handlowców z obowiązku przekazywania informacji wojewódzkiemu inspektorowi jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych oraz kryteriów wpisu do bazy danych o handlowcach (Dz. U. Nr 129 poz. 1083).

Kontrola jakości handlowej świeżych owoców i warzyw

Na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1580/2007 państwa członkowskie UE są zobowiązane do prowadzenia kontroli świeżych owoców i warzyw na wszystkich etapach obrotu handlowego, tj. kontroli importu z krajów trzecich, kontroli eksportu do krajów trzecich oraz kontroli na rynku wspólnotowym.
Do wykonywania zadań kontrolnych każdy kraj członkowski wyznacza właściwe służby kontrolne.

W Polsce zadania związane z kontrolą jakości handlowej świeżych owoców i warzyw wynikające z przepisów unijnych, na mocy ustawy z dnia 19 grudnia 2003 roku o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu oraz rynku suszu paszowego, zostały powierzone Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów w Rolno-Spożywczych.

Inspekcja JHARS realizuje następujące zadania na rynku świeżych owoców i warzyw:

• przeprowadza kontrole zgodności z normami handlowymi świeżych owoców i warzyw na rynku wewnętrznym,
• przeprowadza kontrole zgodności z normami handlowymi świeżych owoców i warzyw w punkcie wywozu,
• przeprowadza kontrole zgodności z normami handlowymi świeżych owoców i warzyw w punkcie przywozu,
• prowadzi bazę danych o handlowcach wprowadzających na rynek świeże owoce i warzywa.

Kontrole prowadzone przez Inspekcję JHARS obejmują kontrolę zgodności z wymaganiami określonymi w szczegółowych normach handlowych oraz normie ogólnej.

Inspekcja JHARS przeprowadza kontrole zgodności eksportowanych oraz importowanych partii świeżych owoców i warzyw, po zgłoszeniu przez przedsiębiorcę, do właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektoratu JHARS, zamiaru wywozu z UE do krajów trzecich lub przywozu świeżych owoców i warzyw na teren UE.

Po przeprowadzeniu kontroli zgodności wydaje się jeden z niżej wymienionych dokumentów:

• Świadectwo zgodności ze wspólnotowymi normami handlowymi dla świeżych owoców i warzyw – jeżeli produkty spełniały wymagania określone w normach,
• Protokół niezgodności ze wspólnotowymi normami handlowymi dla świeżych owoców i warzyw – jeżeli produkty nie spełniały wymagań określonych w normach.

Obowiązki handlowców owoców i warzyw

Handlowcy przekazują wojewódzkiemu inspektorowi JHARS informacje o:
• ich nazwie i adresie,
• rodzaju i zakresie prowadzonej działalności,
• wyrażonej w kilogramach ilości owoców i warzyw wprowadzonych do obrotu w poprzednim roku kalendarzowym, w rozbiciu na gatunki oraz obrót hurtowy i detaliczny, w terminie do końca pierwszego kwartału roku następnego.

Z obowiązku przekazywania wojewódzkiemu inspektorowi JHARS ww. informacji, zwolnieni są handlowcy, którzy:

• w poprzednim roku kalendarzowym wprowadzili do obrotu lub dokonali przewozu świeżych owoców lub warzyw w ilości nieprzekraczającej 100 tys. kilogramów.

Przepisy omawianego rozporządzenia stosuje się również w odniesieniu do handlowców nie mających siedziby, ani nie zamieszkujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy wprowadzają do obrotu lub dokonują przewozu świeżych owoców lub warzyw na tym terytorium.

Kontrola jakości handlowej świeżych owoców i warzyw wywożonych do krajów trzecich oraz przywożonych z krajów trzecich.

Świeże owoce i warzywa objęte wspólnotowymi normami handlowym (normami szczegółowymi oraz normą ogólną) podlegają kontroli zgodności zarówno na etapie importu jak i eksportu.

Na etapie eksportu oraz importu świeżych owoców i warzyw przedsiębiorcy zobowiązani są do:

• zgłoszenia zamiaru wywozu świeżych owoców i warzyw do krajów trzecich oraz zgłoszenia zamiaru wwozu owoców i warzyw sprowadzanych z krajów trzecich, w wyznaczonym oddziale lub właściwym wojewódzkim inspektoracie JHARS.
• dokonania zgłoszenia na właściwym formularzu: "Zgłoszenie zamiaru wywozu świeżych owoców i warzyw do krajów trzecich", "Zgłoszenie do kontroli jakości handlowej świeżych owoców i warzyw przywożonych z krajów trzecich".

Obowiązkowi zgłoszenia podlegają:

• wszystkie gatunki objęte szczegółowymi normami handlowymi, tj. jabłka, owoce cytrusowe, owoce kiwi, sałata w tym endywia o liściach kędzierzawych i endywia o liściach szerokich,
• brzoskwinie i nektaryny, gruszki, truskawki, papryka słodka, winogrona stołowe, pomidory, wszystkie gatunki owoców i warzyw objęte ogólną normą handlową.